Türkiye’nin su gerçeği Samsun’dan yükselen sert bir uyarıyla bir kez daha gündeme geldi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yusuf Demir, yanlış sulama politikalarının ülkeyi hızla susuzluğa sürüklediğini söyledi.
Kızılırmak Deltası Kuş Cenneti Sulak Alanı’nda, Dünya Sulak Alanlar Günü kapsamında düzenlenen toplantıda konuşan Demir, suyun hem dünya hem de Türkiye için artık stratejik bir mesele olduğunu vurguladı. Türkiye’nin resmi verilere göre 112 milyar metreküp su potansiyeline sahip olduğunu belirten Demir, bunun 75 milyar metreküpünün kullanıldığını, en büyük payın ise tarımsal sulamaya gittiğini kaydetti.
Demir’in verdiği rakamlar tabloyu daha da sertleştiriyor. Türkiye’de kişi başına düşen yıllık su miktarı yaklaşık bin 100 metreküp. Su fakirliği sınırı ise bin metreküp. Yani Türkiye, kelimenin tam anlamıyla uçurumun kenarında.
“Türkiye su fakirliği sınırında bir ülke. Birçok bölgede bu sınırı aştık. Ege ve Marmara artık su fakiri bölgeler. Su zengini bir ülke değiliz” diyen Demir, algıyla gerçek arasındaki farkın altını çizdi.
Kriz sadece Türkiye’ye özgü değil. UNESCO verilerine göre dünyada her gün yaklaşık 6 bin çocuk susuzluk ve buna bağlı hastalıklar nedeniyle hayatını kaybediyor. Bugün 3 milyar insan su kıtlığıyla karşı karşıya, yaklaşık 1 milyar insan ise günde yalnızca 2 litre suyla yaşamaya çalışıyor.
Su israfının boyutunu çarpıcı bir örnekle anlatan Prof. Dr. Demir, meselenin ne kadar vahim olduğunu şu sözlerle özetledi:
“Herkes tabağında sadece bir pirinç tanesi bıraksa, günde 85 milyon pirinç tanesi eder. Bu yaklaşık 2 ton pirinçtir. O 2 ton pirinci üretmek için bir baraj dolusu su harcanıyor.”
Geleceğin iki ana kavramına da dikkat çeken Demir, “su ayak izi” ve “karbon ayak izi”nin artık hayatın merkezine oturduğunu söyledi. Üretilen her ürünün, hammaddeden geri dönüşüme kadar ne kadar su tükettiğinin kayıt altına alınacağını vurguladı.
Asıl büyük yara ise tarımda. Türkiye’de yılda yaklaşık 45 milyar metreküp su tarımsal sulamada kullanılıyor. Bunun yaklaşık 25 milyar metreküpü ise yanlış sulama yöntemleri nedeniyle boşa akıyor.
Başka bir ifadeyle Türkiye, nüfusunun evlerde ve sanayide 1,5 yılda kullandığı sudan daha fazlasını, tarımda sadece 1 yılda israf ediyor.
Prof. Dr. Yusuf Demir, modern sulama tekniklerinin yaygınlaştırılması ve sulama mühendislerinin sahada etkin rol alması gerektiğini belirterek uyarıyı net bir cümleyle bitirdi:
“Suyun her damlası artık stratejik bir kaynaktır. Kıymetini anlamazsak bedelini çok ağır öderiz.”
