İran menşeli kivinin yerli ürünün fiyatını baskıladığı yönündeki şikâyetler, Türkiye kivi üretiminin yaklaşık yüzde 15’ini karşılayan Çarşamba’yı da yakından ilgilendiriyor. Karadeniz’deki üretici çevrelerinden, İran kivisinin Gürcistan üzerinden Türkiye’ye getirildiği iddiası yükselirken, ithalata karşı denetim ve koruyucu tedbir çağrıları yapılıyor.
Çarşamba Ovası’nın önemli gelir kaynaklarından kivi, İran menşeli ürünle rekabet tartışmasının odağında. Karadeniz’de dile getirilen açıklamalarda, düşük fiyatlı ithal kivinin yerli ürünün satışını zorlaştırdığı ve üreticinin kazancını baskıladığı savunuluyor.
Kivide “Acem” tehdidi olarak gündeme gelen bu rekabet, üretim alanlarının büyüdüğü Çarşamba açısından da önem taşıyor. Yerli ürünün değerinde satılabilmesi için ithalatın daha sıkı denetlenmesi, ek gümrük yükümlülükleri ve kota gibi koruyucu önlemlerin değerlendirilmesi isteniyor.
GÜRCİSTAN ÜZERİNDEN GETİRİLDİĞİ İDDİASI
Ordu merkezli üretici açıklamalarında, İran menşeli kivinin Gürcistan üzerinden Türkiye’ye getirildiği öne sürülüyor. Bu yolla pazara giren ürünlerin, yerli kivinin rekabet gücünü zayıflattığı savunuluyor.
Söz konusu güzergâha ilişkin iddia, erişilebilen resmî gümrük kayıtlarıyla bağımsız olarak doğrulanmış değil. Ancak bölgedeki açıklamalarda, ürünün menşeinin ve ülkeye giriş süreçlerinin daha sıkı denetlenmesi talep ediliyor.
İRAN KİVİSİNİN FİYATLARA ETKİSİ MECLİS’TE
İthal kivinin piyasaya etkisi, 22 Ekim 2026 tarihli TBMM Genel Kurulu görüşmelerine de taşındı. Görüşmelerde, 2025’te 80-90 liradan alıcı bulan kivinin 2026’da 40-50 liradan satılmakta zorlandığı ve ilkbaharda depolardaki ürünün satışında sıkıntı yaşandığı belirtildi.
İran menşeli ürünün yerli kivinin pazarını daralttığı savunularak sınır ticaretinin denetlenmesi ve ithalatta alınan mali yükümlülüklerin artırılması istendi.
İÇİN KÜÇÜK BİR MESELE DEĞİL
İran kivisiyle rekabet tartışmasının Çarşamba açısından önemi, ilçenin üretimdeki ağırlığından kaynaklanıyor. Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı’nın nisan ayında yayımladığı bilgilere göre Çarşamba, Türkiye kivi üretiminin yaklaşık yüzde 15’ini karşılıyor.
Bu pay, kiviyi ilçe ekonomisinin önemli tarımsal ürünlerinden biri haline getiriyor. İç piyasadaki fiyat baskısının sürmesi ihtimali, Çarşamba’da üretimin kazanca dönüşmesi bakımından da risk oluşturuyor.
ÜRETİCİNİN EMEĞİ PAZARDA KORUNMALI
Çarşamba’da kivinin ekonomik değerini artırmak amacıyla markalaşma, pazarlama ve yatırım ihtiyaçlarına yönelik çalışmalar yürütülüyor. Çarşamba Ticaret ve Sanayi Odası’nın OKA desteği almaya hak kazanan projesi de üretimden pazarlamaya kadar sektörün ihtiyaçlarını belirlemeyi hedefliyor.
Bir yanda Çarşamba kivisini büyütme ve markalaştırma hedefi, diğer yanda İran menşeli ürünün oluşturduğu rekabet baskısı bulunuyor. Bölgeden yükselen çağrı ise ithalatın yerli üreticiyi zora sokmayacak şekilde düzenlenmesi ve bahçede verilen emeğin pazarda karşılığını bulması.
