Kent hafızasında derin bir iz bırakan Samsun-Çarşamba Demir Yolu, 1924’te Mustafa Kemal Atatürk’ün “Bu demir yolu, milletimizin kendi kudretiyle neler başarabileceğinin bir nişanesidir” sözleriyle başlatılmış, iki yıl sonra hizmete alınmıştı. Türkiye’nin ilk yerli sermayeyle yapılan demir yolu olma özelliğini taşıyan hat, 1950’lere kadar bölgenin ticaret, üretim ve ulaşım yükünü sırtladı.
OMÜ Eğitim Fakültesi Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Cevdet Yılmaz, yıllarca üreticiden tüccara, pazarcıdan askere gidenlere kadar binlerce kişinin bu hatta yolculuk ettiğini, en dikkat çekici yolcu grubunun ise öğrenciler olduğunu söyledi. Köylerden Samsun’a ortaokul ve lise eğitimi için giden çocukların üç saatlik zorlu yolculuklarla okullarına ulaştığını belirten Yılmaz, “Bu tren, eğitim fırsat eşitliğinin sessiz kahramanıydı” dedi.
Hattın üzerinde çok sayıda küçük istasyon bulunduğunu, bu istasyonların bir dönem çevre köylerin ticaret merkezi haline geldiğini anlatan Yılmaz, “İstasyonların çevresinde bakkallar, kahvehaneler, depolar açıldı. Bu hat, Çarşamba Ovası’nın bereketini Samsun Limanı’nın kapısına taşıdı” ifadelerini kullandı.
Samsun Turizm Master Planı’nın 2024-2028 döneminde hattın yeniden gündeme alındığını hatırlatan Prof. Dr. Yılmaz, planda “Çarşamba Demir Yolu Rotasını Canlandırmak” maddesinin yer aldığını belirtti. Rayların ve istasyonların önemli bir bölümünün hâlâ ayakta olduğunu söyleyen Yılmaz, küçük dokunuşlarla bile hattın turizm açısından değer yaratabileceğini vurguladı.
Prof. Dr. Yılmaz, dünyada eski demir yolu hatlarının restore edilerek turistik rotalara dönüştürüldüğünü, tren turları ve istasyon müzelerinin yoğun ilgi gördüğünü belirtti. Samsun-Çarşamba hattının da benzer bir modelle canlandırılabileceğini ifade eden Yılmaz, “En azından hattın bir bölümünde nostaljik tren seferleri ve rekreasyon alanları hayata geçirilebilir. Bu hat, Türkiye’nin endüstri mirasıdır. Atatürk tarafından temeli atılan bir işletmenin korunması ulusal hafıza açısından büyük önem taşır” diye konuştu.
