Fındıkta 40.527 tonla Türkiye 1’incisiyiz, kivide Samsun üretiminin %95’i bizde, mısır ve sebzede potansiyel bir hayli yüksek. Peki, Çarşamba’da neden Tarım OSB hâlâ kurulmadı?
RAKAMLAR NE DİYOR?
Türkiye’nin en verimli ovalarından biri olan Çarşamba Ovası, tarımda rakamlarla devleşiyor:
• İlçe, 40 bin tonun üzerindeki üretimle Türkiye’nin en çok fındık üreten ilçesi.
• Samsun’da kivinin %95’i, yani neredeyse tamamı Çarşamba’da yetişiyor.
• Silajlık mısır, sebze ve meyvede potansiyel, Karadeniz’in çok ötesinde.
Ancak bu güçlü tabloya rağmen işleme, paketleme, depolama ve ihracat altyapısı yok denecek kadar sınırlı. İlçenin “ham madde üreten” karakteri değişmediği için tarımsal katma değer başka illere kayıyor.
YEREL İRADE NEREDE?
Mevzuat açık: Belediye, oda, birlik ve yatırımcıların oluşturacağı bir müteşebbis heyet, arazi seçimi ve fizibiliteyle süreci başlatabiliyor. Fındık ve kivi işleme üzerine kurulacak bir Tarım OSB, Çarşamba’yı sadece üretimde değil, işleme ve ihracatta da merkez yapabilir. Ancak yıllardır süren “bekleme hali” hem üreticiye hem de ilçeye kaybettiriyor.
YAN KÖYDE VAR, BİZDE YOK! BAFRA SERA OSB ÖRNEĞİ
Samsun Bafra Tarıma Dayalı İhtisas Sera OSB hizmete girip üretime başladı. Modern seralar, ısıtma altyapısı, ortak lojistik ve pazarlama olanaklarıyla çalışıyor. Aynı il içinde bu model işlerken Çarşamba’da benzeri bir kümelenmenin olmaması yerel yönetimler ve sektör aktörlerine yöneltilen temel eleştiri.
MEVZUAT NE DİYOR?
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yayımladığı “Tarıma Dayalı İhtisas OSB Yönetmeliği” süreci net tanımlıyor:
1. Müteşebbis heyet kuruluyor (belediye, valilik, ticaret ve ziraat odası, birlikler, yatırımcılar).
2. Yer seçimi ve fizibilite raporu hazırlanıyor.
3. Bakanlık onayıyla kuruluş ilan ediliyor.
4. İmar–altyapı çalışmaları başlıyor, yatırımcılara parsel tahsisi yapılıyor.
Yani mevzuata göre yerel irade masaya oturursa bu süreç 2-3 yıl içinde tamamlanabiliyor.
TARIM OSB’NİN ARTILARI
• Katma değer: Ham fındık ve kivi yerine işlenmiş ürün 2–3 kat daha yüksek gelir sağlıyor.
• İstihdam: Tarımsal üretim sezonluk değil, yıl boyu iş yaratıyor.
• İhracat: Kalite standardı ve soğuk zincir sayesinde dış pazarlara düzenli ürün çıkışı.
• Altyapı paylaşımı: Soğuk hava deposu, laboratuar, atık yönetimi tek çatı altında.
• Markalaşma: İlçe, sadece üretim değil, işleme ve ihracat merkezi kimliği kazanıyor.
TÜRKİYE’DEN BAŞARILI ÖRNEKLER
• Bafra Sera TDİOSB (Samsun): Modern seralar, ortak enerji–lojistik; şimdiden üretime geçti.
• Suluova Besi TDİOSB (Amasya): Hayvancılıkta çevre dostu, atık yönetimli model.
• Diyarbakır Besi–Süt TDİOSB: 15 bin başlık kapasite, 80’den fazla işletme aktif.
• Aydın Sera TDİOSB: Sera + işleme–paketleme tesisleri aynı çatı altında.
ÇARŞAMBA İÇİN YOL HARİTASI
• Odak seçim: Fındık + kivi işleme ve ihracat merkezli bir Tarım OSB.
• Hibrit model: Hem meyve (fındık–kivi) hem sebze–mısır için ayrı kümeler.
• Finansman: TKDK, IPARD ve KOSGEB destekleri + yatırımcı katılımı.
• Arazi kriteri: Taşkın sınırlarının dışında, enerji ve ulaşım arterlerine yakın bir alan.
SON SÖZ
Çarşamba Ovası üretimde Türkiye’nin zirvesinde ama işleme ve sanayide yok hükmünde. Mevzuat hazır, örnekler başarılı, üretici potansiyeli ortada. Tek eksik, yerel iradeyi aynı masada buluşturacak siyasi ve ekonomik kararlılık.
